Kuri uyu munsi mushya: Wibuke ko ibintu by’ubuntu bidatanganwa icyubahiro

Icyubahiro si impano. Si umurage. Si amahirwe. Ni umusaruro.

Iyo urebye abantu basigaye mu mateka, usanga atari uko bahawe byinshi kurusha abandi, ahubwo ni uko bakoze ibirenze ibyo bahawe. Bamwe bavukiye mu bukene bukabije, abandi bakurira mu bibazo, abandi bagahura n'imbogamizi nyinshi. Ariko icyo bahuriraho ni uko banze kuguma aho ubuzima bwabashyize. Bahisemo gushakisha, kwiga, kugerageza, gutsindwa no kongera guhaguruka.

Ni yo mpamvu uyu munsi mushya ugomba kwibaza ikibazo gikomeye: "Ese ndimo kubaho ku byo nahawe, cyangwa ndimo kubaka ibyo nzasigira abandi?"

Isi yuzuyemo abantu bategereje amahirwe meza. Ariko amahirwe meza akunze gusanga umuntu uri mu rugendo, atari uwicaye ayategereje. Ujya kubona ukabona umuntu bavuga ko yagize amahirwe, nyamara imyaka myinshi yari amaze yiga, akora cyane, yihugura kandi yihangana mu gihe abandi bari baracitse intege.

Ntukemere ko ubuzima bwawe bushingira ku byo abandi baguhaye gusa. Niba ufite impano, yitoze. Niba ufite inzozi, zikurikire. Niba ufite igitekerezo, gitangire. Kuko ibyo twahawe bishobora kudufasha gutangira urugendo, ariko ntibihagije ngo bitugeze kure.

Hari abantu benshi bibwira ko bazubahwa kubera amafaranga bafite, imyanya bafite cyangwa abantu bazi. Ariko igihe kiragera ibyo byose bikanyura. Icyo gisigara ni agaciro wubatse, umurava wagaragaje n'ingaruka nziza wasize mu buzima bw'abandi.

Iyo umuntu ageze ku ntsinzi nyuma yo kuyirwanira, ayishimira mu buryo budasanzwe. Iyo ageze ku cyo yaharaniye imyaka myinshi, akumva afite amahoro y'imbere kuko azi neza inzira yanyuzemo. Nta kintu kiryohera umutima nko kureba aho wageze ukibwira uti: "Ibi sinabiherewe ubuntu, narabikoreye."

Uyu munsi rero, aho kwibanda ku byo utahawe, ibande ku byo ushobora gukora n'ibyo ufite. Aho kwinubira amahirwe abandi bafite, tangira kubaka ayawe. Aho gutegereza ko isi iguha umwanya, yereke impamvu ikwiye umwanya.

Ibintu by'ubuntu bishobora gutuma utangira urugendo. Ariko ibihambaye bisaba ubushake, umurava, kwigomwa no kutacika intege.

Bityo rero, kuri uyu munsi mushya, ibwire uti: "Sinzishingikiriza ku byo nahawe gusa. Nzashakisha. Nziga. Nzaharanira kuba umuntu ufite agaciro. Kuko icyubahiro nyakuri ntigituruka ku byo umuntu ahabwa, gituruka ku byo aharanira kugeraho."

Kandi igihe nikigera, abantu ntibazakwibuka kubera amahirwe wagize. Bazakwibuka kubera ubutwari wagize bwo gukomeza urugendo igihe abandi bari barahagaze. Bazakwibuka kubera ibyo wagezeho. Bazakwibuka kubera uwo wahindutse.

Iga gushakisha. Iga kwihangana. Iga guharanira ibirenze ibisanzwe. Kuko ibihambaye si iby'abahabwa, ni iby'ababiharanira.

Philemon Burgin