IBANGA RY’UBUZIMA: Ubugwaneza, imbaraga ntoya zihindura Isi
Ubugwaneza ni imwe mu mico y’ingenzi ituma abantu babana neza, bakubahana, kandi bagashyira imbere ubumuntu. Si imbaraga zo gutsinda abandi, ahubwo ni imbaraga zo kubitaho, kubumva no kububaha n’iyo byaba bigoye.
Umunyabwenge amenya ko ubugwaneza budaca intege, ahubwo bwubaka imitima, bukunga abantu, kandi bukagira uruhare runini mu mahoro n’iterambere ry’umuryango mugari.
1. Ubugwaneza si intege nke, ni imbaraga zo kwifata.
Umuntu ugira ubugwaneza abasha kugenzura amarangamutima ye, ntiyihutire kurakara cyangwa guhubuka. Kwifata bisaba imbaraga nyinshi kuruta gukoresha igitugu. Ubugwaneza butuma umuntu afata ibyemezo bifite umumaro kurusha ibyishingikirije ku burakari.
2. Ubugwaneza butuma wubaka aho gusenya.
Iyo umuntu agize ubugwaneza mu magambo no mu bikorwa bye, yubaka icyizere n’umubano mwiza n’abandi. Aho amagambo akakaye asenya imitima, amagambo arimo ubugwaneza arubaka, agatanga icyizere n’ihumure.
3. Ubugwaneza ni ururimi buri wese yumva.
N’iyo abantu baba batandukanye mu bitekerezo, mu ndimi cyangwa mu mico, ubugwaneza burabahuza. Iyo ugize ubugwaneza, n’utakwumvaga mbere atangira kukumva, kuko umutima woroshye ugera kure.
4. Ubugwaneza bugabanya umwanzi bukongera inshuti.
Iyo witwaye neza no ku batagukunda, ubereka ko uri hejuru y’urwango. Ibi bituma umubano uhinduka, urwango rukagabanuka, n’aho bishoboka rukavamo ubwumvikane.
5. Umunyabwenge agaragarira mu bugwaneza bwe.
Ubwenge si amagambo menshi cyangwa kwiyerekana, ahubwo bugaragarira mu myitwarire. Umunyabwenge azi igihe cyo kuvuga, igihe cyo guceceka, n’uburyo bwo kuvuga adakomerekeje abandi.
Mu buzima bwa buri munsi, ubugwaneza ni nk’urumuri ruto ariko rumurikira benshi. N’ubwo bushobora gufatwa nk’ikintu cyoroshye, bufite imbaraga zo guhindura imitima, gutuza amakimbirane no gutuma abantu babana neza.
Kugira ubugwaneza ni uguhitamo kuba umuntu wuzuye ubumuntu, uharanira amahoro n’ubwumvikane. Iyo buri wese agize ubugwaneza mu byo avuga no mu byo akora, isi iba ahantu heza ho kubaho, huzuyemo icyubahiro, urukundo n’ubwumvikane.
Philemon Burgin
What's Your Reaction?










